«Απαθανατίζω» ΄ή «Αποθανατίζω»;

«Απαθανατίζω» ή «Αποθανατίζω»; Ποιο είναι το σωστό;


Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Γ. Μπαμπινιώτη):

απαθανατίζω: ρ μετβ {απαθανάτι-σα, -στηκα (λόγ -σθηκα) -σμένος} κάνω να διατηρηθεί (κάτι) στη μνήμη, συνήθ. με τη φωτογραφία, με εικαστικά έργα τέχνης κλπ.· ο φωτογράφος απαθανάτισε τη συνάντηση των δύο ηγετών || ο ζωγράφος απαθανάτισε την ομορφιά της. — απαθανάτιση (η) [μτγν.|. (ετυμ αρχ. < άπ(ο)- + -αθανατίζω < αθάνατος]
αποθανατίζω ή αποθανατίζω; Το σωστό είναι απαθανατίζω, δηλ. από + αθανατίζω (< αθάνατος), δηλώνοντας τη σημ. «καθιστώ κάποιον/κάτι αθάνατο». Το αποθανατίζω, προϊόν ανομοιώσεως των αλλεπαλλήλων -α- και παρασυσχετισμού προς τα πολλά σύνθετα με απο- (απο-θαρρύνω, απο-θησαυρίζω, απο-βλέπω κ.τ.ό.), θα σήμαινε περισσότερο το «αποτελειώνω κάποιον, του αφαιρώ κάθε ίχνος ζωής»!


Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας (Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη):

απαθανατίζω [apaθanatízo] -ομαι & αποθανατίζω [apoθanatízo] -ομαι: μέσο κυρίως της τέχνης ή της τεχνικής, διατηρώ κπ. ή κτ. πολύ ζωντανό στη μνήμη των συγχρόνων και των μεταγενεστέρων: H φωτογραφία απαθανατίζει χαρούμενες στιγμές της ζωής μας. H λαϊκή μούσα απαθανάτισε τα κατορθώματα πολλών ηρώων μας. [λόγ. < αρχ. ἀπαθανατίζω· παρετυμ. απο- θάνατος (“βγάζω από το θάνατο”)]


Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Γ. Μπαμπινιώτη):

αποθανατίζω ή αποθανατίζω; Επειδή το ρήμα συντίθεται ως προς το β΄ τμήμα του από το επίθ. αθάνατος, σωστός είναι ο τύπος απαθανατίζω (με -α-) και όχι απο-θανατίζω, που πιθανώς οφείλεται σε επίδραση των πολλών συνθέτων του απο- και στη διαδοχή πολλών -α-. Ας σημειωθεί ότι η πρόθεση απο- κατά κανόνα δεν διατηρεί το τελικό της φωνήεν, όταν το β΄ συνθετικό αρχίζει από φωνήεν, π.χ. απ-αγγέλλω, απ-αριθμώ, απ-άγω, απ-αρτίζω.


Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας (Ακαδημία Αθηνών):

απαθανατίζω: ρ. (μτβ.) [απαθανάτι-σα, -στηκε (λόγ.) -σθηκε, -σμένος, απαθανατίζ-οντας & (προφ.) απο-θανατίζω: φωτογραφίζω ή αναπαριστώ, μέσω άλλης τέχνης ή τεχνικής, πρόσωπο, σκηνή, γεγονός, ώστε να διασωθεί στη μνήμη: Εικόνες που ~σε η κάμερα. Ιστορικά γεγονότα που έχουν ~στεί σε φιλμ. || Πόλεις που ~στηκαν σε διάσημους πίνακες (=απεικονίστηκαν)/σε κλασικά έργα της λογοτεχνίας (=καταγράφηκαν). Πβ. αποτυπώνω. [αρχ. ἀπαθανατίζω].


Η άποψή μας:

Το ορθό είναι απαθανατίζω, διότι προέρχεται από την πρόθεση από και το επίθετο αθάνατος. Στις σύνθετες λέξεις, η πρόθεση απο- δεν διατηρεί το -ο- όταν ακολουθείται από β΄ συνθετικό που αρχίζει από φωνήεν. Η λ. αποθανατίζω χρησιμοποιείται κάποιες φορές παρετυμολογικά στον προφορικό λόγο, χωρίς να θεωρείται σωστή.


Advertisements

2 thoughts on “«Απαθανατίζω» ΄ή «Αποθανατίζω»;

  1. Παράθεμα: «Απαθανατίζω» ή «Αποθανατίζω»; Ποιο είναι το σωστό;

  2. Σε πολλές περιπτώσεις η πρόθεση -από- ως πρώτο συνθετικό έχει αφαιρετική σημασία. π,χ, από-κεφάλι ( αποκεφαλίζω) — . αφαιρώ το κεφάλι,
    Άλλο. από – χωρώ(αποχωρώ) φεύγω από το χώρο. Δεν θα μπορούσε κατ’ αναλογία να ισχύει το : από -θάνατος ( αποθανατίζω) δηλαδή αφαιρώ το θάνατο, άρα το κάνω αθάνατο; Με τη λογική αυτή το παράδειγμα: από-αθάνατος ( απαθανατίζω) δηλ αφαιρώ την ιδιότητα του αθανάτου από κάτι ή κάποιον, άρα τον κάνω θνητόν. λέω εγώ τώρα τα παραπάνω ως λογική συνέπεια και όχι ως ειδικός.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s